Σύσταση και συγκρότηση τοπικής αυτοδιοίκησης

Οι δήμοι και οι περιφέρειες της χώρας συγκροτούν την τοπική αυτοδιοίκηση, η οποία, ως έκφραση της λαϊκής κυριαρχίας, αποτελεί θεμελιώδη θεσμό του δημόσιου βίου των Ελλήνων, όπως αυτός κατοχυρώνεται στο άρθρο 102 του Συντάγματος, περί των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.) και τον Ευρωπαϊκό Χάρτη Τοπικής Αυτονομίας, ο οποίος κυρώθηκε με τον ν. 1850/1989 (Α’ 114).

Οι δήμοι αποτελούν τους Ο.Τ.Α. α’ βαθμού.

Οι περιφέρειες αποτελούν τους Ο.Τ.Α. β’ βαθμού.

Οι δήμοι και οι περιφέρειες είναι αυτοδιοικούμενα, κατά τόπο, νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου και διακρίνονται από τα αυτοδιοικούμενα, καθ’ ύλη νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου.

Μεταξύ των δύο βαθμών τοπικής αυτοδιοίκησης δεν υφίστανται σχέσεις ελέγχου και ιεραρχίας, αλλά συνεργασίας και συναλληλίας, οι οποίες αναπτύσσονται βάσει των νόμων, του κανονιστικού πλαισίου, των κοινών συμφωνιών, καθώς και με τον συντονισμό κοινών δράσεων.

Οι δήμοι συστήνονται με νόμο, στον οποίο ορίζονται το όνομα και η έδρα του δήμου. Οι δήμοι συγκροτούνται από δημοτικές ενότητες. Οι δημοτικές ενότητες συγκροτούνται, κατά κανόνα, από μία ή περισσότερες δημοτικές κοινότητες. Οι δημοτικές κοινότητες συστήνονται με προεδρικό διάταγμα, σύμφωνα με το άρθρο 13, περί αναγνώρισης οικισμού ως δημοτικής κοινότητας, στο οποίο ορίζεται το όνομά τους.

Οι περιφέρειες συστήνονται με νόμο, στον οποίο ορίζονται το όνομα και η έδρα της περιφέρειας. Οι περιφέρειες συγκροτούνται από περιφερειακές ενότητες. Όπου έχει οριστεί έδρα περιφερειακής ενότητας, αυτή διατηρείται.

Οι περιφέρειες, οι περιφερειακές ενότητες, οι δήμοι, οι δημοτικές ενότητες και οι δημοτικές κοινότητες της χώρας είναι όσοι και όσες αναφέρονται, κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος, στην υπ’αρ. 60292/14.11.2025 απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών «Πρωτοβάθμιοι και Δευτεροβάθμιοι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης της Χώρας» (Β’ 6293).