Κωλύματα εκλογιμότητας και ασυμβίβαστα

1. Δεν δύνανται να εκλεγούν ή να είναι δήμαρχοι, περιφερειάρχες, δημοτικοί και περιφερειακοί σύμβουλοι, σύμβουλοι δημοτικών κοινοτήτων ή εκπρόσωποι δημοτικών κοινοτήτων, πολίτες οι οποίοι στερούνται του δικαιώματος του εκλέγειν.

2. Δεν δύνανται να εκλεγούν ή να είναι δήμαρχοι, περιφερειάρχες, δημοτικοί και περιφερειακοί σύμβουλοι, σύμβουλοι δημοτικών κοινοτήτων ή εκπρόσωποι δημοτικών κοινοτήτων:

α) θρησκευτικοί λειτουργοί των γνωστών θρησκειών,

β) δικαστικοί λειτουργοί και αξιωματικοί των ενόπλων δυνάμεων, των σωμάτων ασφαλείας και του Λιμενικού Σώματος - Ελληνικής Ακτοφυλακής, με εξαίρεση τους αξιωματικούς των Σωμάτων Ασφαλείας και του Λιμενικού Σώματος - Ελληνικής Ακτοφυλακής μέχρι και του βαθμού του Υπαστυνόμου Α’, του Υποπυραγού και του Ανθυποπλοίαρχου, αντίστοιχα. Τα πρόσωπα της παρούσας περ. β), εάν δεν υπηρέτησαν εντός των ορίων του δήμου ή αντίστοιχα της περιφέρειας στην οποία επιθυμούν να θέσουν υποψηφιότητα κατά και μετά την 1η Ιανουαρίου του έτους διεξαγωγής των εκλογών των δημοτικών και αντίστοιχα των περιφερειακών αρχών, μπορούν να είναι υποψήφιοι, εφόσον παραιτηθούν από τη θέση τους, σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 30 του π.δ. 26/2012 (Α’ 57), περί εκλογής βουλευτών, πριν από την ημερομηνία ανακήρυξης των υποψηφίων.

γ) μέλη των Ανεξαρτήτων Αρχών του άρθρου 101Α του Συντάγματος, περί Ανεξάρτητων Αρχών, ή Αρχών που χαρακτηρίζονται με νόμο ως ανεξάρτητες ή ρυθμιστικές, αν για τα μέλη αυτά προβλέπεται από τον νόμο η πλήρης και αποκλειστική τους απασχόληση ή η αναστολή άσκησης εκ μέρους τους οποιουδήποτε άλλου

δημόσιου λειτουργήματος ή καθηκόντων, αμειβόμενων ή μη, σε οποιαδήποτε θέση του δημόσιου τομέα, κατά τη διάρκεια της θητείας τους στην Ανεξάρτητη Αρχή.

Τα πρόσωπα της παρούσας περ. γ) μπορούν να είναι υποψήφιοι, εφόσον παραιτηθούν από τη θέση τους, σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 30 του π.δ. 26/2012, περί εκλογής βουλευτών, πριν από την 1η Ιανουαρίου του έτους διεξαγωγής των εκλογών.

δ) Πρόεδροι, μέλη διοικητικών συμβουλίων, διοικητές, υποδιοικητές, διευθύνοντες ή εντεταλμένοι σύμβουλοι νομικών προσώπων στους δήμους ή τις περιφέρειες στις οποίες εκτείνεται η χωρική τους αρμοδιότητα, εφόσον αυτά εντάσσονται:

δα) στον δημόσιο τομέα της περ. α) της παρ. 1 του άρθρου 14 του ν. 4270/2014 (Α’ 143),

δβ) στο άρθρο 186 και 189 του παρόντος, Τα πρόσωπα της παρούσας περ δ) μπορούν να είναι υποψήφιοι, εφόσον παραιτηθούν από το αξίωμα, σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 30 του π.δ. 26/2012, περί εκλογής βουλευτών, πριν από την 1η Ιανουαρίου του έτους διεξαγωγής των εκλογών. Στο κώλυμα της περ. δ) δεν υπάγονται όσοι έχουν εκλεγεί στα ανωτέρω αξιώματα ή έχουν οριστεί στις θέσεις αυτές λόγω ιδιότητας ή είναι αιρετοί δήμων ή περιφερειών και κατέχουν τα ανωτέρω αξιώματα σύμφωνα με τη νομοθεσία που διέπει τα οικεία νομικά πρόσωπα.

ε) Υπάλληλοι με σχέση εργασίας δημοσίου δικαίου ή Ιδιωτικού Δικαίου Αορίστου Χρόνου, οι οποίοι άσκησαν καθήκοντα προϊσταμένου οργανικής μονάδας επιπέδου Γενικής Διεύθυνσης ή Διεύθυνσης στους δήμους ή τις περιφέρειες στα διοικητικά όρια των οποίων εκτεινόταν η αρμοδιότητα των οργανικών τους μονάδων, εφόσον αυτοί υπηρετούν σε:

εα) φορείς του δημόσιου τομέα της περ. α) της παρ. 1 του άρθρου 14 του ν. 4270/2014,

εβ) νομικά πρόσωπα της τοπικής αυτοδιοίκησης του άρθρου 186, καθώς και νομικά πρόσωπα του άρθρου 189. Τα πρόσωπα της παρούσας περ. ε) μπορούν να είναι υποψήφιοι, εφόσον παραιτηθούν από τα καθήκοντά τους, σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 30 του π.δ. 26/2012, περί εκλογής βουλευτών, πριν από την 1η Ιανουαρίου του έτους διεξαγωγής των εκλογών. Στο κώλυμα της παρούσας περ. ε) δεν υπάγονται οι διευθυντές σχολικών μονάδων πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, οι διευθυντές τμημάτων, μονάδων, κλινικών και εργαστηρίων ιατρικής υπηρεσίας του Εθνικού Συστήματος Υγείας.

στ) Ο Γενικός Επόπτης Νομιμότητας και οι Επόπτες των Αυτοτελών Υπηρεσιών Εποπτείας Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Α.Υ.Ε. Ο.Τ.Α.), για τέσσερα (4) έτη από τη λήξη της θητείας τους, με οποιονδήποτε τρόπο.

ζ) Όποιοι συνδέονται με σύμβαση ή συμβάσεις προμήθειας ή εκτέλεσης έργου ή παροχής υπηρεσιών ή παραχώρησης δικαιώματος εκμετάλλευσης έργου ή υπηρεσίας ή μίσθωσης έργου, συνολικής αξίας, κατ’έτος, μεμονωμένα κατ’ είδος ή σωρευτικά, άνω των δεκαπέντε χιλιάδων (15.000) ευρώ, μη συμπεριλαμβανομένου του Φόρου Προστιθέμενης Αξίας (Φ.Π.Α.), με:

ζα) τον οικείο δήμο και τα νομικά του πρόσωπα που περιλαμβάνονται στο άρθρο 186, περί ορισμών, ή με τα νομικά πρόσωπα του άρθρου 189 στα οποία συμμετέχει, όσον αφορά τις δημοτικές εκλογές, και αντίστοιχα,

ζβ) με την οικεία περιφέρεια, και τα νομικά της πρόσωπα που περιλαμβάνονται στο άρθρο 186, περί ορισμών, ή με τα νομικά πρόσωπα του άρθρου 189 στα οποία συμμετέχει, όσον αφορά τις περιφερειακές εκλογές. Στις ανωτέρω περιπτώσεις συντρέχει κώλυμα ή ασυμβίβαστο, εφόσον η σύμβαση είναι σε ισχύ κατά και μετά από την 1η Ιανουαρίου του έτους διεξαγωγής των εκλογών. Δεν αποτελεί κώλυμα ή ασυμβίβαστο η ιδιότητα του υπαλλήλου δημοσίων επιχειρήσεων και οργανισμών κοινής ωφέλειας, που συνδέονται με τον οικείο δήμο, ή αντίστοιχα την περιφέρεια ή τα νομικά πρόσωπα των άρθρων 186 και 189, με σύμβαση που είναι σχετική με το αντικείμενο της δραστηριότητάς τους. Δεν αποτελεί ασυμβίβαστο η σύναψη σύμβασης αγοράς, εκποίησης ή εκμίσθωσης δημοτικών ακινήτων, αναφορικά με τις δημοτικές εκλογές, ή ακινήτων της περιφέρειας, αναφορικά με τις περιφερειακές εκλογές, εφόσον η σχετική σύμβαση έχει συναφθεί ύστερα από πλειοδοτική δημοπρασία.

η) Γενικοί διευθυντές, διευθύνοντες σύμβουλοι, πρόεδροι και μέλη διοικητικών συμβουλίων, διαχειριστές, μέτοχοι και εταίροι κεφαλαιουχικών εταιρειών που έχουν συμβληθεί υπό τις προϋποθέσεις της περ. ζ):

ηα) με τον οικείο δήμο, τα νομικά του πρόσωπα που περιλαμβάνονται στο άρθρο 186 ή τα νομικά πρόσωπα του άρθρου 189 στα οποία συμμετέχει ο δήμος με ποσοστό μεγαλύτερο από το ένα τρίτο (1/3) του συνολικού κεφαλαίου τους, όσον αφορά τις δημοτικές εκλογές, και, αντίστοιχα,

ηβ) με την οικεία περιφέρεια, τα νομικά της πρόσωπα που περιλαμβάνονται στο άρθρο 186 ή τα λοιπά νομικά πρόσωπα του άρθρου 189, στα οποία συμμετέχει η περιφέρεια με ποσοστό μεγαλύτερο από το ένα

τρίτο (1/3) του συνολικού κεφαλαίου τους, όσον αφορά τις περιφερειακές εκλογές. Στο ίδιο κώλυμα ή ασυμβίβαστο εμπίπτουν και οι εταίροι προσωπικών εταιρειών και κοινοπρακτούντα πρόσωπα, που έχουν συμβληθεί με τον οικείο δήμο, όσον αφορά τις δημοτικές εκλογές, και, αντίστοιχα, με την περιφέρεια, όσον αφορά τις περιφερειακές εκλογές, καθώς και με τα νομικά τους πρόσωπα του άρθρου 186 ή τα λοιπά νομικά πρόσωπα στα οποία συμμετέχουν δήμοι και περιφέρειες του άρθρου 189, αντίστοιχα, εφόσον συντρέχουν οι προϋποθέσεις της περ. ζ).

3. Δεν δύνανται να εκλεγούν ή να είναι δήμαρχοι, δημοτικοί σύμβουλοι, σύμβουλοι δημοτικών κοινοτήτων ή εκπρόσωποι δημοτικών κοινοτήτων:

α) Γενικός Γραμματέας δήμου, συνεργάτες δημάρχων και δικηγόροι με έμμισθη εντολή δήμων, υπάλληλοι δήμων, με σχέση εργασίας δημοσίου δικαίου ή ιδιωτικού δικαίου αορίστου ή ορισμένου χρόνου, καθώς και ο συμπαραστάτης του δημότη και της επιχείρησης, στον δήμο στον οποίο υπηρετούν, κατά και μετά από την 31η Αυγούστου του έτους διεξαγωγής των εκλογών. Τακτικοί υπάλληλοι καθώς και δικηγόροι με έμμισθη εντολή των δήμων, οι οποίοι παραιτούνται από τη θέση τους για να θέσουν υποψηφιότητα, δύνανται να επανέλθουν σε αυτή, εάν δεν εκλεγούν ή εκλεγούν και λήξει για οποιονδήποτε λόγο η θητεία τους, σύμφωνα με την παρ. 5.

β) Υπάλληλοι, με σχέση εργασίας δημοσίου δικαίου ή ιδιωτικού δικαίου αορίστου ή ορισμένου χρόνου, οι οποίοι υπηρετούν σε νομικά πρόσωπα δήμου του άρθρου 186 ή λοιπά νομικά πρόσωπα του άρθρου 189 στα οποία συμμετέχει ο δήμος, στον ίδιο δήμο, εφόσον υπηρέτησαν κατά και μετά από την 31η Αυγούστου του έτους διεξαγωγής των εκλογών. Τακτικοί υπάλληλοι των νομικών προσώπων του πρώτου εδαφίου, οι οποίοι παραιτούνται από τη θέση τους για να θέσουν υποψηφιότητα, δύνανται να επανέλθουν σε αυτή εάν δεν εκλεγούν ή εκλεγούν και λήξει για οποιονδήποτε λόγο η θητεία τους, σύμφωνα με την παρ. 5.

4. Δεν δύνανται να εκλεγούν ή να είναι περιφερειάρχες και περιφερειακοί σύμβουλοι:

α) Εκτελεστικός γραμματέας περιφέρειας, συνεργάτες περιφερειαρχών, δικηγόροι με έμμισθη εντολή των περιφερειών, υπάλληλοι των περιφερειών, με σχέση εργασίας δημοσίου δικαίου ή ιδιωτικού δικαίου αορίστου ή ορισμένου χρόνου, καθώς και ο περιφερειακός συμπαραστάτης του πολίτη και της επιχείρησης στην περιφέρεια, όπου υπηρετούν, κατά και μετά από την 31η Αυγούστου του έτους διεξαγωγής των εκλογών. Τακτικοί υπάλληλοι καθώς και δικηγόροι με έμμισθη εντολή των περιφερειών, οι οποίοι παραιτούνται από τη θέση τους για να θέσουν υποψηφιότητα, δύνανται να επανέλθουν σε αυτή εάν δεν εκλεγούν ή εκλεγούν και λήξει για οποιονδήποτε λόγο η θητεία τους, σύμφωνα με την παρ. 5.

β) Υπάλληλοι με σχέση εργασίας δημοσίου δικαίου ή ιδιωτικού δικαίου αορίστου ή ορισμένου χρόνου, οι οποίου υπηρετούν σε νομικά πρόσωπα περιφέρειας του άρθρου 186 ή λοιπά νομικά πρόσωπα του άρθρου 189 στα οποία συμμετέχει η περιφέρεια, στην ίδια περιφέρεια, εφόσον άσκησαν καθήκοντα κατά και μετά από την 31η Αυγούστου του έτους διεξαγωγής των εκλογών. Τακτικοί υπάλληλοι των νομικών προσώπων του πρώτου εδαφίου της περ. β), οι οποίοι παραιτούνται από τη θέση τους για να θέσουν υποψηφιότητα, δύνανται να επανέλθουν σε αυτή εάν δεν εκλεγούν ή εκλεγούν και λήξει για οποιονδήποτε λόγο η θητεία τους, σύμφωνα με τη παρ. 5.

5. Τακτικοί υπάλληλοι δήμων, περιφερειών καθώς και νομικών προσώπων τοπικής αυτοδιοίκησης του άρθρου 186 και λοιπών νομικών προσώπων του άρθρου 189, οι οποίοι, λόγω υποβολής υποψηφιότητας, παραιτούνται υποχρεωτικά, σύμφωνα με τις παρ. 3 και 4, επανέρχονται αυτοδικαίως στην ενεργό υπηρεσία, εάν δεν εκλεγούν ή, σε περίπτωση εκλογής τους, εάν λήξει, για οποιονδήποτε λόγο η θητεία τους, με μόνη την υποβολή αίτησης από τον ενδιαφερόμενο στην υπηρεσία και στη θέση από την οποία είχε παραιτηθεί. Αν η υπηρεσία αυτή δεν υφίσταται κατά τον χρόνο της επανόδου, η αίτηση υποβάλλεται στη διάδοχη υπηρεσία. Η αίτηση υποβάλλεται μέσα σε αποκλειστική προθεσμία τριών (3) μηνών από την ανακήρυξη των αιρετών ή από τη λήξη, για οποιονδήποτε λόγο, της θητείας τους. Αν δεν υπάρχει κενή θέση, ο υπάλληλος επανέρχεται ως υπεράριθμος και καταλαμβάνει αυτοδικαίως την πρώτη (1η) θέση που θα κενωθεί στον κλάδο του. Τα παραπάνω πρόσωπα, μέχρι να εκλεγούν ή, εφόσον δεν εκλεγούν, μέχρι να επανέλθουν στην υπηρεσία τους, ασφαλίζονται για υγειονομική περίθαλψη στον φορέα ασφάλισης που ήταν ασφαλισμένοι από την παραίτησή τους, καταβάλλοντας οι ίδιοι τις προβλεπόμενες εισφορές ασφαλισμένου και εργοδότη επί των αποδοχών που είχαν κατά τον χρόνο της παραίτησής τους.

6. Κώλυμα εκλογιμότητας συντρέχει σε:

α) όσους έχουν εκπέσει από οποιοδήποτε αιρετό αξίωμα δήμου ή περιφέρειας, κατά την αυτοδιοικητική περίοδο που λαμβάνουν χώρα οι αυτοδιοικητικές εκλογές, ύστερα από:

αα) αμετάκλητη καταδικαστική απόφαση, σύμφωνα με την περ. γ) της παρ. 1 του άρθρου 718, περί διοικητικού μέτρου έκπτωσης λόγω καταδίκης, ή

αβ) αιτιολογημένη απόφαση του Επόπτη Νομιμότητας για πειθαρχικό παράπτωμα, σύμφωνα με τα άρθρα 709 και 714, περί πειθαρχικής ευθύνης και πειθαρχικής διαδικασίας αντίστοιχα, ή

β) όσους έχει επιβληθεί αποστέρηση δημόσιας θέσης ή δημόσιου ή αυτοδιοικητικού αξιώματος με αμετάκλητη καταδικαστική απόφαση,

γ) όσους έχουν παυθεί από οποιοδήποτε αιρετό αξίωμα δήμου ή περιφέρειας σύμφωνα με το άρθρο 723, περί παύσης αιρετών οργάνων δήμων και περιφερειών.

7. Δήμαρχοι, δημοτικοί σύμβουλοι, σύμβουλοι δημοτικών κοινοτήτων ή εκπρόσωποι δημοτικών κοινοτήτων, που αποδέχονται οποιοδήποτε από τα καθήκοντα ή τα έργα που συνιστούν ασυμβίβαστο, εκπίπτουν από το αξίωμά τους. Το αρμόδιο διοικητικό πρωτοδικείο, με απόφασή του, διαπιστώνει την ύπαρξη του ασυμβιβάστου και την έκπτωση από το αξίωμα, ύστερα από ένσταση που ασκείται σύμφωνα με το άρθρο 72, περί επικύρωσης της εκλογής, και τα άρθρα 244 έως 266 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας (ν. 2717/1999, Α’ 97), περί των διαφορών που αναφύονται κατά την εκλογική διαδικασία στους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης. Κατά της απόφασης με την οποία διαπιστώνεται το ασυμβίβαστο, χωρεί αίτηση αναίρεσης ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας, σύμφωνα με το άρθρο 83, περί της αίτησης αναίρεσης και τα άρθρα 53 έως 66 του π.δ. 18/1989 (Α’ 8).

8. Δήμαρχοι, δημοτικοί σύμβουλοι, σύμβουλοι δημοτικών κοινοτήτων ή εκπρόσωποι δημοτικών κοινοτήτων, που αποκτούν δημοτικότητα σε άλλον δήμο εκπίπτουν από το αξίωμά τους αυτοδικαίως. Για την έκπτωση εκδίδεται διαπιστωτική πράξη του Επόπτη Νομιμότητας, εντός δεκαπέντε (15) ημερών από τότε που ο Γενικός Επόπτης έλαβε γνώση της απόκτησης νέας δημοτικότητας και ανέθεσε την υπόθεση στον Επόπτη Νομιμότητας, μέσω του πληροφοριακού συστήματος ελέγχου νομιμότητας Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης www. aye - ota.gov.gr του άρθρου 672.

9. Υποψηφιότητα και στους δύο βαθμούς τοπικής αυτοδιοίκησης ή για περισσότερα του ενός αυτοδιοικητικά αξιώματα στον ίδιο ή σε άλλον βαθμό τοπικής αυτοδιοίκησης δεν επιτρέπεται. Υποψήφιος ο οποίος θέτει υποψηφιότητα κατά παράβαση του πρώτου εδαφίου δεν ανακηρύσσεται σε καμία από τις θέσεις για τις οποίες έχει θέσει υποψηφιότητα. Αν, παρ’ όλα αυτά, ανακηρυχθεί, η υποψηφιότητά του ακυρώνεται για όλες τις θέσεις με απόφαση του αρμοδίου δικαστηρίου σύμφωνα με το άρθρο 72, περί επικύρωσης της εκλογής και τα άρθρα 244 έως 266 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας. Κατά της απόφασης του αρμόδιου δικαστηρίου χωρεί αίτηση αναίρεσης ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας, σύμφωνα με το άρθρο 83, περί της αίτησης αναίρεσης και τα άρθρα 53 έως 66 του π.δ. 18/1989.

10. Δεν επιτρέπεται η σύμπτωση στο ίδιο πρόσωπο της ιδιότητας αιρετού και στους δύο (2) βαθμούς τοπικής αυτοδιοίκησης ή δύο (2) άμεσα αιρετών αυτοδιοικητικών αξιωμάτων. Στην περίπτωση αυτή, επέρχεται αυτοδίκαιη έκπτωση και από τα δύο (2) αξιώματα, με διαπιστωτική πράξη του Επόπτη Νομιμότητας, κατ’ ανάλογη εφαρμογή της παρ. 8.

11. Δήμαρχοι, περιφερειάρχες, δημοτικοί και περιφερειακοί σύμβουλοι, σύμβουλοι δημοτικών κοινοτήτων και εκπρόσωποι δημοτικών κοινοτήτων οι οποίοι, κατά τη διάρκεια της θητείας τους διορίζονται ή προσλαμβάνονται ως μόνιμοι υπάλληλοι ή υπάλληλοι με σχέση εργασίας Ιδιωτικού Δικαίου Αορίστου Χρόνου, στον ίδιο δήμο ή στην ίδια περιφέρεια ή σε νομικά πρόσωπα των άρθρων 186 ή 189, στα οποία συμμετέχει ο οικείος δήμος ή περιφέρεια, εκπίπτουν αυτοδικαίως από τα αιρετά τους καθήκοντα. Στην περίπτωση αυτή επέρχεται αυτοδίκαιη έκπτωση από το αιρετό αξίωμα με διαπιστωτική πράξη του Επόπτη Νομιμότητας, κατ’ ανάλογη εφαρμογή της παρ. 8. Για τα πρόσωπα του πρώτου εδαφίου τα οποία δεν αποδέχονται τον διορισμό ή την πρόσληψή τους, δεν εφαρμόζεται η παρ. 7 του άρθρου 24 του ν. 4765/2021 (Α’ 6), περί πινάκων διοριστέων/ προσληπτέων.