Αρμοδιότητες δημάρχου και περιφερειάρχη

1. Ο δήμαρχος και, αντίστοιχα, ο περιφερειάρχης, κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων τους, προασπίζουν το τοπικό δημόσιο συμφέρον και ενεργούν με γνώμονα τις αρχές της νομιμότητας, της διαφάνειας, της αμεροληψίας, της αποτελεσματικότητας, της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης και της διασφάλισης της εδαφικής και κοινωνικής συνοχής της περιοχής αρμοδιότητάς τους.

2. Ο δήμαρχος έχει τις ακόλουθες αρμοδιότητες:

α) κατευθύνει την υλοποίηση του οικείου σχεδίου ανάπτυξης και τις δράσεις του δήμου για την προαγωγή της ποιότητας ζωής των δημοτών και των κατοίκων,

β) είναι προϊστάμενος των υπηρεσιών του δήμου. Ως προϊστάμενος όλου του προσωπικού, εκδίδει τις πράξεις που προβλέπουν οι σχετικές διατάξεις για τον διορισμό, τις κάθε είδους υπηρεσιακές μεταβολές και την άσκηση του πειθαρχικού ελέγχου,

γ) εκτελεί τις αποφάσεις του δημοτικού συμβουλίου, της δημοτικής επιτροπής, καθώς και της αποφασιστικού χαρακτήρα επιτροπής του,

δ) εκπροσωπεί τον δήμο δικαστικά και εξώδικα,

ε) υπογράφει τις συμβάσεις που συνάπτει ο δήμος, (όπως τροποποιήθηκε με την παρ. 2 του άρθρου 52 του ν.5321/2026, Α’ 114, με έναρξη ισχύος από την 29.6.2026, όπως προβλέπεται στην παρ. 23 του ιδίου άρθρου)

στ) συνιστά ομάδες εργασίας και ομάδες διοίκησης έργου από μέλη του δημοτικού συμβουλίου, υπαλλήλους του οικείου δήμου, υπαλλήλους του δημόσιου τομέα ή ιδιώτες, για τη μελέτη και επεξεργασία θεμάτων του δήμου, και καθορίζει τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας τους,

ζ) συγκροτεί συλλογικά όργανα, εφόσον η συγκρότησή τους δεν ανατίθεται από τον νόμο σε άλλα όργανα,

η) αποφασίζει, ως διατάκτης, για την έγκριση των δαπανών και τη διάθεση όλων των εγγεγραμμένων στον προϋπολογισμό πιστώσεων, συμπεριλαμβανομένων των πιστώσεων που εγγράφονται με αναμόρφωση, με την έκδοση της σχετικής απόφασης ανάληψης υποχρέωσης,

θ) εκδίδει βεβαιώσεις, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία που διαχειρίζονται οι υπηρεσίες του δήμου, και άδειες που προβλέπονται από τις διατάξεις που διέπουν τις αρμοδιότητες του δήμου, εφόσον η έκδοσή τους δεν έχει αποδοθεί, από τον νόμο, σε υπηρεσία του δήμου,

ι) ορίζει τους μη αιρετούς εκπροσώπους του δήμου, όπου απαιτείται σύμφωνα με ειδικές διατάξεις, στις οποίες δεν προσδιορίζεται ρητά άλλος τρόπος ορισμού τους, και

ια) εκδίδει τα πιστοποιητικά δημοτολογίου και τις βεβαιώσεις μόνιμης κατοικίας.

3. Ο περιφερειάρχης κατευθύνει την υλοποίηση του σχεδίου περιφερειακής ανάπτυξης και έχει, κατ’ αναλογία και τις αρμοδιότητες των περ. α) έως ι) της παρ. 2.

4. Οι αρμοδιότητες της περ. β) σχετικά με την άσκηση πειθαρχικού ελέγχου και της περ. δ) (όπως τροποποιήθηκε με την παρ. 3 του άρθρου 52 του ν.5321/2026, Α’ 114, με έναρξη ισχύος από την 29.6.2026, όπως προβλέπεται στην παρ. 23 του ιδίου άρθρου) της παρ. 2 είναι αμεταβίβαστες.

5. Ο δήμαρχος και, αντίστοιχα, ο περιφερειάρχης, ως διατάκτης, υποχρεούνται στην τήρηση των υποχρεώσεων που απορρέουν από τον ν. 4270/2014 (Α΄ 143) και το π.δ. 80/2016 (Α΄ 145). Ειδικότερα, υπό την ιδιότητα αυτή έχουν τις αρμοδιότητες ελέγχου, εποπτείας και καταλογισμού των υπόλογων, σύμφωνα με τα άρθρα 150 και 152 του ν. 4270/2014. Οι αρμοδιότητες για τη διατύπωση των εντολών της παρ. 1 του άρθρου 26 του ν. 4270/2014 και της περ. γ) της παρ. 1 του άρθρου 4 του π.δ. 80/2016 ασκούνται αποκλειστικά από τον δήμαρχο ή τον περιφερειάρχη (όπως προστέθηκε με την παρ. 3 του άρθρου 52 του ν.5321/2026, Α’ 114, με έναρξη ισχύος από την 29.6.2026, όπως προβλέπεται στην παρ. 23 του ιδίου άρθρου). Σε περίπτωση που έλαβαν μη νόμιμη απόφαση νομικής δέσμευσης, η οποία εκτελέστηκε, ευθύνονται μόνο για δόλο ή βαριά αμέλεια, σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 144 του ν. 4820/2021 (Α΄ 130), περί μέτρου ευθύνης.

6. Όταν δημιουργείται άμεσος και προφανής κίνδυνος ή απειλείται άμεση ζημία των συμφερόντων του δήμου ή της περιφέρειας από την αναβολή λήψης απόφασης, ο δήμαρχος και, αντίστοιχα, ο περιφερειάρχης δύνανται να αποφασίσουν για θέματα που ανήκουν στην αρμοδιότητα της δημοτικής και, αντίστοιχα, της περιφερειακής επιτροπής. Στην περίπτωση αυτή οφείλουν να υποβάλουν προς έγκριση τη σχετική απόφασή τους, κατά την επόμενη συνεδρίαση της εν λόγω επιτροπής. Εάν η απόφαση δεν υποβληθεί στην επιτροπή κατά την επόμενη συνεδρίαση ή εάν δεν εγκριθεί από αυτή, παύει να ισχύει στο εξής.